Instituut voor systeemtherapie, supervisie, opleiding, onderzoek - Holland

ISSOOH

CONSULTATIE:

In systeemtermen is consultatie hulp bij vastgelopen behandeling. Noch hulpverlener, noch cliënt weten meer welke kant op. Dat is geen schande, dat gebeurt iedereen. Veel erger is nog heel lang zonder overtuiging met een behandeling doorgaan. Vaak is wanhoop van een patiënt of diens verwanten de reden om het nog maar eens te proberen.

Consultatie vindt meestal plaats tussen collega's van dezelfde discipline. Nieuw is om gedragswetenschappers, en dan in het bijzonder de systeemtherapeut, uit te nodigen voor advies bij onbegrepen klachten vanuit medisch gezichtspunt, zoals conversies, fibromyalgie, ME e.a. Het zijn deze specialisten bij uitstek die in elke situatie weer een helderder licht kunnen doen schijnen op de effecten van de naaste omgeving op chronische pijn of stress.

Consultatie wordt aangevraagd door een hulpverlener in eerste, tweede of derde lijn: specialist, huisarts, revalidatiearts, maatschappelijk werk etc. De meeste verzekeringsmaatschappijen betalen voor consultatie.

CONSULTATIE HUISARTS

Bij onverklaarde medische klachten is de consultatiemissie aan de huisarts het onderzoeken hoe het met de interactie tussen patiënt en omgeving gesteld is. Enerzijds is het medisch kanaal tot op het bot uitgemolken, anderzijds is de individuele psyche ook al uitgebreid onderzocht. Onverklaarde klachten verdoezelen vaak waar men zich over schaamt en geen woorden voor vindt, zoals een slecht huwelijk, seksueel misbruik in het verleden en/ of heden, gebruik van geweld, etc. Behalve voor immigranten uit gebieden met andersoortige overtuigingen en geen praatcultuur, geldt dit ook voor autochtonen. "Invisible loyalties" spelen overal (Nagy). Bedoeld wordt dat loyaliteiten tussen ouders, kinderen en eventueel andere belangrijke anderen problemen tussen betrokkenen overschaduwen.

Om in deze gesloten cirkel een bres te slaan, noodzakelijk om verdere degeneratie van lijf en leden te voorkomen, is gesprekstechniek nodig en kennis van gezinnen en families. De factor tijd speelt hierin een niet geringe rol. Veelal is de huisarts de continue factor in de problematiek, hij of zij kent de families. De huisarts is er alleen niet voor opgeleid binnen een gesprek van ongeveer anderhalf uur de dilemma’s in een gezin boven water te krijgen. Hoeveel hij of zij ook weet van een familie, hij blijft een somaticus.

Om verder "shoppen" in de gezondheidszorg te voorkomen bestaat er grote noodzaak tot consultatie aan huisarts en eventueel andere specialisten op somatisch terrein door een ervaren systeemtherapeut, door de wol geverfd in multigenerationele problematiek.

Waarom multigenerationeel? Een voorbeeld moge dat verduidelijken:

Man van begin 50 krijgt acute reuma na een val van de fiets. Het ongelukje leverde geen fysiek letsel op. De symptomen, waaronder de pijn, worden zo goed mogelijk bestreden met de beschikbare medicatie en de rest aan medische voorzieningen. De man blijft invalide, heeft nooit meer gewerkt, en is 13 jaar na het voorval overleden aan hartfalen. Analyse achteraf levert op dat deze man het zichzelf ook niet al te gemakkelijk had gemaakt in het leven. Als 4e zoon uit een arbeidersgezin met 5 zonen is al vroeg de strijd om een plek in het gezin te verwerven begonnen. Uiteindelijk trouwt hij met een vrouw die in opdracht van haar vader deze man tot echtgenoot nam, zelf had ze haar keus op een ander laten vallen. Niet alleen trouwde deze man met het meisje (ze was zwanger), hij werd tegelijkertijd een onmisbare kracht in het kleine familiebedrijf van zijn schoonvader. Kortom, er was geen ontsnappen aan, gestrest huwelijk, loyaal aan schoonvader, het leven en lijf bleef gespannen als een snaar, jaar in en jaar uit. Een klein onbeduidend ongelukje ontregelde het gehele systeem. Het moge duidelijk zijn dat zulke onoplosbare spanningen fors effect hebben op de atmosfeer in een gezin en op de mate van welbevinden van iedereen, ook op de kinderen. Het begrip "tweede generatie slachtoffer" is intussen meer dan bekend, minder bekend is dat voor zo'n lot lang niet altijd een concentratiekamp nodig is.

Hoewel wetenschappelijk (nog) niet, aangetoond gaat het fenomeen somatoforme stoornissen over een leven lang stress, c.q. gehoorzaamheid met verwaarlozing van eigen lijf. Lichamelijke signalen zoals langdurige buikpijn, hoofdpijn, e.a. worden genegeerd ten bate van de "lieve vrede", van het in stand houden van een familie onder druk.

Over offers gesproken.